Başka İlden Karot Firması Getirmek: Yol, Konaklama ve Keşif

Başka ilden gelen bir karot ya da beton kesme ekibiyle çalışmak mümkündür ve bazen tek yoldur. Farkı işin kendisi değil, işin çevresindeki giderler yaratır: yol, konaklama, iş uzarsa geçen ek gün ve sahada gereken su ile elektrik. Bunlar teklifte açıkça yer almıyorsa iş bittiğinde konuşulur ve o konuşma çoğu zaman sizin aleyhinize sonuçlanır.

İlinizde uygun ekip bulamadıysanız ya da tanıdığınız bir firmayı başka şehirden getirmek istiyorsanız, uzaktaki firmaya da yakındakine soracağınız belge ve teklif sorularını sorun. Mesafe bunlara yalnız aşağıdaki kalemleri ekler.

Yol ve konaklama teklifte nerede durur

İl dışından gelen firma yol ve konaklamayı iki biçimde yazar. Birincisinde bu giderler iş bedelinin içine katılır ve teklifte tek bir toplam görürsünüz. İkincisinde ayrı bir satır olarak durur: araç, yakıt, köprü ve otoyol geçişi, ekibin kalacağı yer ve yemek. İki biçim de olağandır; sorun, hangisinin seçildiğinin belli olmamasıdır.

Teklifte yol ve konaklamaya dair tek kelime yoksa şunu sorun: "Bu tutara ekibin gelişi, kalışı ve dönüşü dahil mi?" Yanıt evetse bunu teklife bir cümle olarak eklemesini isteyin. Ayrı yazılacaksa kaç kişilik ekip ve kaç gece için hesaplandığı da yazılsın. Ekip iki kişi diye konuşulup sahaya üç kişi gelirse fazladan kişinin konaklamasının kime yazılacağını baştan bilmek istersiniz.

Konaklamayı sizin ayarlamanız da bir seçenektir. Fabrika, otel ya da misafirhanesi olan işletmeler ekibe oda verebilir. Bu durumda konaklama satırı tekliften düşer; karşılığında odanın hangi tarihlerde hazır olacağını firmaya yazıyla bildirirsiniz.

Yolu hesaplarken ekibin gidiş ve dönüş gününü de düşünün. Sabah erken saatte işe başlayabilmek için ekip bir gece önceden gelmek isteyebilir; iş öğleden sonra bittiğinde dönüş ertesi güne kalabilir. Böyle olduğunda iki gecelik konaklama, bir günlük işin üstüne eklenir. Bunun teklifte nasıl göründüğünü sorun ve gerekirse işi, ekibin geldiği gün başlayıp ertesi gün öğlen biteceği biçimde planlayın.

Fotoğraf ve videoyla ilk değerlendirme

Yakındaki bir firma keşfe gelip gider. Başka ilden gelecek bir ekip için keşif başlı başına bir yolculuktur ve bedeli ya ayrıca istenir ya da işe yansır. Bu yüzden il dışı firmalar çoğunlukla önce fotoğraf ve video ister. Gönderdiğiniz malzeme ne kadar açıksa ön değerlendirme o kadar gerçekçi olur.

Firmaya göndermeniz işe yarayacak olanlar:

• Delinecek ya da kesilecek yerin yakından ve uzaktan fotoğrafı; ölçek olsun diye kadraja bir şerit metre ya da su şişesi koyun.
• Duvarın, döşemenin ya da perdenin kalınlığı biliniyorsa bu ölçü; bilinmiyorsa kapı ya da pencere kenarından çekilmiş bir fotoğraf.
• Makinenin geçeceği yolun kısa videosu: bina girişi, merdiven, asansör kapısı, koridor.
• Elinizde varsa proje paftası ya da tesisat çizimi.
• Çalışılacak katta su musluğu ve priz olup olmadığı.

Fotoğrafla verilen fiyatı kesin fiyat gibi okumayın. Doğrusu, teklife "fotoğraflara göre hazırlanmıştır; sahada farklı durum çıkarsa şöyle güncellenir" diye bir cümle koydurmaktır. Hangi durumların fiyatı değiştireceğini (beklenenden kalın beton, sık demir, ulaşılamayan arka yüz gibi) önceden konuşmak, ekip yola çıktıktan sonra pazarlık etmekten çok daha kolaydır.

Keşif bedeli ayrıca isteniyorsa, iş verildiğinde bu bedelin toplamdan düşülüp düşülmeyeceğini sorun. Bazı firmalar keşfi işin parçası sayar, bazıları saymaz. Hangisi geçerliyse yazıya geçsin.

Görüntülü görüşme de işe yarar. Ekip sorumlusu telefonla sizi yönlendirir, siz kamerayı duvara, döşemenin altına, tesisat şaftına çevirirsiniz. Fotoğrafta gözden kaçan şeyler (tavandaki bir boru, kapının yanındaki pano, dar bir merdiven dönüşü) bu sırada ortaya çıkar. Görüşmeden sonra konuşulanları kısa bir mesajla firmaya yazın; teklif o mesaja dayanarak hazırlanırsa sonradan neyin bilindiği tartışılmaz.

İş uzarsa ek gün

Yakın firmada iş bir gün uzarsa ekip akşam evine döner, ertesi sabah tekrar gelir. İl dışı ekipte uzayan her gün bir gece daha konaklama, ek yemek ve ekibin bir sonraki işe geç kalması demektir. Bu yüzden ek günün nasıl yazılacağı, il dışı bir anlaşmada baştan netleşmesi gereken konudur.

Teklifte iki şeyi görmek istersiniz. Birincisi, işin kaç günde bitmesinin planlandığı. İkincisi, gecikme sizden kaynaklanırsa (alan boşaltılmamış, elektrik kesik, yönetimden izin çıkmamış) ek günün nasıl hesaplanacağı. Gecikme firmadan kaynaklanırsa (makine arızası, unutulan uç) ek günün size yansımayacağı da aynı yerde yazmalı.

Ekibin geleceği günden önce alanın gerçekten hazır olduğunu kendiniz kontrol edin. Eşyalar boşaltıldı mı, alt kattaki komşuya haber verildi mi, bina yönetimi çalışma saatlerini biliyor mu? İl dışından gelen bir ekibin kapıda beklemesi, yakındaki bir ekibin beklemesinden çok daha pahalıya gelir.

Ek günün bir de izin tarafı vardır. Apartmanda gürültülü iş saatleri yönetim planıyla sınırlanmış olabilir; işyerinde de çalışma ancak mesai bitince başlayabilir. Bu kısıtları firmaya önceden bildirirseniz ekip günü buna göre planlar. Bildirmezseniz, sahada öğrenilen her kısıt işi bir sonraki güne iter ve o gün de konaklama demektir.

Su, elektrik ve malzeme yerelde kimden

Karot delme çoğunlukla su ile yapılır; beton kesme makinelerinin bir kısmı yüksek güç ister. Ekip kendi ilinde çalışırken eksik kalan bir hortumu ya da uzatma kablosunu kısa sürede tamamlar. Bilmediği bir şehirde bu kısa süre, hırdavatçı aramakla geçen yarım güne dönüşebilir.

Anlaşmadan önce şunları netleştirin:

• Su sahadan mı alınacak, ekip kendi deposunu mu getirecek?
• Elektrik için hangi priz ya da pano kullanılacak; makinenin gücüne yetiyor mu, jeneratör gerekiyor mu?
• Kırılan ya da aşınan elmas uç, yedek parça ve sarf malzemesi ekiple birlikte mi gelecek?
• Moloz ve çıkan beton parçaları kimin aracıyla, nereye götürülecek?

Molozu da iş başlamadan düşünün. Yerel firma genellikle bölgedeki döküm yerini ve nakliyeciyi tanır. Dışarıdan gelen ekip bu düzeni bilmeyebilir ve atığı sahada bırakıp gidebilir. Molozun götürülmesi teklifte yoksa ya siz ayarlarsınız ya da yerel bir nakliyeciyle ayrıca anlaşırsınız. Hangisi olacaksa iş başlamadan karar verin.

Makineyi taşıyan aracın da bir yeri olmalı. Şehir merkezinde, dar sokakta ya da site içinde ekibin aracını nereye bırakacağı ve ağır makineyi binaya nasıl taşıyacağı önceden düşünülmezse ilk saatler park yeri aramakla geçer. Bina yönetiminden ya da işyerinden araç için geçici bir yer isteyin ve bunu firmaya bildirin.

İl dışındaki firmayla ilk telefon görüşmesi

• Bu tür bir işi daha önce il dışında yaptınız mı? Yanıt, firmanın yol ve kalış düzenini planlama alışkanlığını gösterir.
• Ekip kaç kişi gelecek ve kaç gece kalması planlanıyor? Konaklama hesabı bu iki bilgiye bağlıdır.
• Fotoğraflara göre verdiğiniz fiyat hangi durumda değişir? Değişimin koşulu yazılı olursa sahada sürpriz azalır.
• Gecikme bizden kaynaklanırsa ek gün nasıl hesaplanır? Hazırlığa ne kadar özen göstermeniz gerektiğini bu yanıt söyler.
• Faturayı hangi unvanla keseceksiniz? Unvanı ve vergi numarasını önceden öğrenmek, belgeleri kontrol etmenizi kolaylaştırır.

Aynı işi birden fazla şehirde yaptırıyorsanız soru değişir: tek firmanın şehir şehir dolaşması mı, her ilde ayrı firma mı daha uygun? Karar, iş tarifinin ne kadar standart olduğuna bağlıdır; birkaç ilde aynı işi yaptırırken tek firma ile il il firma arasındaki fark oradan görünür. Yüzölçümü büyük illerde il içindeki mesafe de benzer sorular doğurur; Konya'da yol bedelinin teklife yazılışı buna bir örnektir.