Karot İşini Müteahhide mi Bırakmalı, Firmayı Siz mi Seçmeli?

Tadilat yaptıran biri için karot ve kesme işi genellikle büyük işin küçük bir parçasıdır. Müteahhit "onu da biz hallederiz" der ve karar orada verilmiş olur. Oysa iki yol vardır: işi müteahhide bırakmak ya da karot ve kesme firmasını kendiniz seçip müteahhitle çalıştırmak. İkisinin de yeri vardır. Seçimi etkileyen şey fiyat değil; faturanın kime kesileceği, bir zarar olduğunda kime başvuracağınız ve işin takvimi kimin elinde olacağıdır.

Bu karar genellikle tadilatın başında, müteahhitle ilk fiyat konuşulurken verilir. O anda karot ve kesme işi ayrıntısıyla belli olmayabilir; "duvarı açacağız, birkaç delik var" gibi bir cümleyle geçilir. Kararı sonraya bırakabilirsiniz. Müteahhide, karot ve kesme işini kendisinin mi yaptıracağına yoksa sizin mi ayarlayacağınıza bu iş netleşince karar vereceğinizi söyleyin. Böylece müteahhit bu işi fiyatına gizlice katmaz, siz de seçeneğinizi korursunuz.

Müteahhit kendi ekibine verirse

Müteahhitlerin çoğu karot ve beton kesme makinesine sahip değildir; bu işi tanıdıkları bir firmaya verir. Siz o firmayı görmezsiniz bile. Sizin muhatabınız müteahhittir, karot firması müteahhidin alt yüklenicisidir.

Bu yolun rahat yanı tek muhatap olmasıdır. Delik yerinin tesisatçıyla uyumu, kesimin kırımla sırası, molozun genel atıkla birlikte götürülmesi müteahhidin işidir. Siz tek bir sözleşme ve tek bir takvimle uğraşırsınız. Tadilatın geri kalanı da aynı müteahhitteyse, işler arasındaki boşluk daha az olur.

Zor yanı ise bilgi eksikliğidir. Sahaya gelen firmanın kim olduğunu, belgelerini, sigortası olup olmadığını genellikle bilmezsiniz. Müteahhidin teklifinde karot işi ayrı yazılmamışsa, o işe ne kadar ödediğinizi de bilmezsiniz. Bunu değiştirmek için müteahhitten iki şey isteyin: karot ve kesme işinin teklifte ayrı bir satır olarak görünmesi ve sahaya gelecek firmanın adının size bildirilmesi.

Müteahhidin teklifinde karot işinin ayrı görünmesi, ileride fiyat değişikliği konuşulduğunda da işe yarar. Delik sayısı artarsa ya da bir kesim vazgeçilip yerine başka bir açıklık istenirse, bunun bedelini hangi satıra göre hesaplayacağınızı bilirsiniz. Toplu bir tadilat fiyatının içinde kaybolmuş bir karot işinde ise her değişiklik yeni bir pazarlık demektir.

Firmayı siz seçerseniz

Bu yolda karot ya da kesme firmasıyla doğrudan anlaşırsınız ve firma seçiminin adımları size düşer. Teklifi siz alır, belgelere siz bakar, ödemeyi siz yaparsınız. Firmanın kim olduğunu ve neyin karşılığında ne ödediğinizi bilirsiniz.

Bedeli ise koordinasyondur. Karot firması müteahhidin takvimini bilmez; müteahhit de karot firmasının ne zaman geleceğini sizden öğrenir. Deliğin yerini tesisatçı mı işaretleyecek, kesimden önce eşyaları kim boşaltacak, kesim sonrası kenarı kim kapatacak? Bunları ortaya koymak size kalır. Tek bir konuyu unutmak, ekiplerden birinin sahada boş beklemesine yol açar.

Bu yolu seçtiyseniz müteahhide de haber verin. Bazı müteahhitler kendi işi sırasında başka bir firmanın sahaya girmesini sorun eder; bazıları da kendi işlerinin hasar sorumluluğunu buna bağlar. Kesim yaptıracaksanız firmaya vermeniz gereken ölçülü çizim ve tesisat bilgisi de sizden beklenir.

Firmayı kendiniz seçtiğinizde bir de belge kontrolü size düşer. Vergi levhası, sigorta poliçesi ve yazılı garanti gibi belgeleri firmadan isteyip kontrol etmek sizin işinizdir. Bu, müteahhit yolunda göremediğiniz bilgiyi görmenin karşılığıdır; ama zaman ayırmanız gerekir.

Müteahhit yolunu seçtiyseniz de sahaya gelen firmanın belgelerini görmek istemeniz makuldür. Bazı müteahhitler bunu kendi işlerine karışılması gibi algılayabilir. Bu isteği, işin başında, sözleşme konuşulurken dile getirin; iş başladıktan sonra yapılan istek daha çok gerginlik yaratır.

Fatura ve hasar: kime başvurulur

Faturanın kime kesildiği, bir sorun çıktığında kime başvuracağınızı belirler. Müteahhit yolunda fatura müteahhitten gelir; delik yanlış yere açılırsa ya da komşuya su sızarsa siz müteahhide başvurursunuz, o da kendi alt yüklenicisine. Firmayı siz seçtiyseniz fatura doğrudan firmadan gelir ve muhatabınız odur.

Sorun genellikle iki yolun karıştığı durumlarda çıkar. Müteahhit firmayı önerir, siz firmayla ayrıca konuşursunuz, fatura bir yerden, talimat başka yerden gelir. Bir zarar olduğunda iki taraf da birbirini işaret eder. Bunu önlemek için hangi yolu seçtiyseniz onu yazıya geçirin: firmayla kim anlaştı, firma kimden talimat alıyor, fatura kime kesiliyor.

Taşıyıcı bir elemana (kolon, kiriş, perde) dokunan bir iş varsa, bunun uygun olup olmadığına ne müteahhit ne de karot firması tek başına karar vermelidir. Kime danışılacağını baştan konuşun; binanın proje müellifi, bir inşaat mühendisi ya da apartmansa yönetimin teknik danışmanı olabilir. Bu görüşü kimin alacağını ve bedelini kimin karşılayacağını da müteahhitle ya da firmayla netleştirin. Apartmanın ortak yerine dokunan işte yönetimden alınacak yazılı izin de bu görüşle birlikte dosyaya girer.

Hangi yol seçilirse seçilsin, hasar anında çalışmayı durdurup tutanak tutmak ve sigortayı bilgilendirmek yine sizin elinizdedir.

Bir de sözleşmenin biçimi var. Müteahhit yolunda karot işi müteahhitle yaptığınız sözleşmenin bir maddesidir. Kendi seçtiğiniz firmada ise ayrı bir teklif ya da sözleşme olur. İkinci durumda bu belgeye, işin müteahhidin takvimiyle nasıl birleşeceğini de yazdırın: firma hangi günden önce gelmemeli, hangi işten önce bitirmeli. Bu satır, iki ekibin aynı saatte sahaya çıkıp birbirini beklemesini önler.

Hangi durumda hangisi

Müteahhide bırakmak şu durumlarda daha mantıklıdır:

• Tadilatın tamamı tek bir müteahhitteyse ve karot işi bu işin küçük bir parçasıysa.
• Delik ya da kesimin yeri tesisat ve mimari değişiklikle sıkı bağlıysa ve bunları zaten müteahhit yönetiyorsa.
• Sahada günlük olarak bulunamayacaksanız.

Firmayı kendiniz seçmek şu durumlarda daha mantıklıdır:

• Karot ya da kesme işi tadilatın ana kalemiyse, örneğin döşemede büyük bir açıklık ya da taşıyıcı duvarda kapı açma söz konusuysa.
• Binada başka bir müteahhit yoksa ve işi küçük ustalarla parça parça yürütüyorsanız.
• Sigorta, belge ve fatura konusunda doğrudan bilgi sahibi olmak istiyorsanız.

Arada bir yol da var: firmayı siz seçersiniz, koordinasyonu müteahhide bırakırsınız. Bu yolda müteahhidin koordinasyon için bir bedel isteyip istemediğini ve hangi konuda söz sahibi olacağını önceden konuşun.

Hangi yolu seçerseniz seçin, işin sonunda deliği ya da kesimi teklifteki ölçüyle karşılaştırarak teslim alan siz olacaksınız. Bunu ihmal etmemek için iş başlamadan teklifteki ölçü ve konumun bir kopyasını yanınızda tutun.

Son bir not: hangi yolu seçtiğinizi bina yönetimine ve gerekiyorsa komşulara da bildirin. Gürültülü çalışma saatlerini, ekibin kim olduğunu ve bir sorun olursa kiminle konuşulacağını bilmek, komşularla yaşanabilecek gerginliği azaltır. Müteahhit yolunda bu bildirimi müteahhidin yapması beklenir; firmayı kendiniz seçtiyseniz bu da size kalır.